VitaalLokaal gestart in Vierlingsbeek en Groeningen: ‘Ik hoef niet ziek te zijn om beter te worden’

In Vitaliteitscentrum Brabant vond woensdagavond de officiële aftrap plaats van VitaalLokaal, een vernieuwend gezondheidsproject in Vierlingsbeek en Groeningen. De boodschap is helder en urgent: de zorgvraag in Nederland verdubbelt de komende jaren, terwijl er niet meer zorgpersoneel beschikbaar is. De oplossing? Een radicale omslag in denken, van zorg naar gezondheid. “Ik hoef niet ziek te zijn om beter te worden”, zo vatte inwoner Henny Cremers, tevens voorzitter van het leefbaarheidsinitiatief VIVA Vierlingsbeek-Groeningen, het treffend samen.

VitaalLokaal is een van de 22 deelprojecten van het grotere regionale samenwerkingsverband MooiMaasvallei, dat zich inzet voor een gezonde en veerkrachtige regio in Noordoost-Brabant en Noord-Limburg. Met steun van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en een investering van vier ton van zorgverzekeraar IZA, worden in onder meer Vierlingsbeek, Groeningen en Afferden nieuwe vormen van gezondheidsbevordering ontwikkeld.

Centraal in het project staan vier pijlers: beweging, voeding, zingeving en gemeenschap. Inwoners worden uitgenodigd om – op hun eigen manier – aan hun vitaliteit te werken. Niet via een standaardprogramma, maar met maatwerk, persoonlijke gesprekken en ondersteuning door coaches. “We leggen niets van bovenaf op”, legde coach VitaalLokaal Ryanne Ermers uit. “Eigen regie staat centraal. Of iemand nu gezonder wil eten, een wandelmaatje zoekt of gewoon eens wil praten over wat hem of haar bezighoudt – niks moet, alles mag.”

Ook Susan van Dongen, net als Ryanne coach VitaalLokaal in Vierlingsbeek, benadrukte het belang van luisteren. “We kijken samen naar iemands gezondheid en welzijn in de breedste zin van het woord. En we zoeken samen naar een passende aanpak op maat.”

Niet wachten tot iemand ziek is
De aanpak sluit aan bij inzichten uit zogenoemde ‘blue zones’, regio’s in de wereld waar mensen aantoonbaar langer en gezonder leven. Daar draait het om meer dan medische zorg: sociale samenhang, bewegen als onderdeel van het dagelijks leven, gezond eten, en een gevoel van betekenisvol zijn. “We moeten echt anders naar gezondheid gaan kijken”, stelde dorpsverbinder Karin Derks uit, die onlangs is aangesteld voor Vierlingsbeek en Groeningen. “Nu gaan mensen pas naar de huisarts als ze ziek zijn. Maar gezondheid betekent veel meer: het gaat om het hele leven.”

Derks, opgegroeid in Vierlingsbeek, keerde twee jaar geleden terug naar haar geboortedorp en voelt zich nauw verbonden met de gemeenschap. “Mijn rol is luisteren naar wat er leeft in de dorpen, naar wat mensen nodig hebben. Ik wil de smeerolie zijn tussen bewoners en initiatieven. Samen bouwen we aan nog vitalere dorpen.”

Samenwerken aan toekomstbestendige zorg
De opzet van VitaalLokaal is mede ingegeven door een harde realiteit: in 2030 is de zorgvraag in Nederland naar verwachting verdubbeld, terwijl het aantal zorgprofessionals gelijk blijft. Zonder verandering komt het zorgsysteem onder druk te staan. “We moeten nú handelen”, vertelde wethouder Joost Hendriks van de gemeente Land van Cuijk. “Door in te zetten op preventie en het doorbreken van bestaande patronen, kunnen we de druk op de zorg verlagen én mensen gelukkiger en gezonder maken.”

Waar wil jij naartoe? 

Projectleider Miranda Geurts van MooiMaasvallei wees op de unieke samenwerking in de regio. “Inwoners, zorgverleners, welzijnsorganisaties, onderwijs en gemeenten trekken hier écht samen op. Het gaat niet om losse handelingen, maar om een systeemverandering.”

Tijdens de bijeenkomst werden aanwezigen niet alleen uitgedaagd na te denken over de vier thema’s van VitaalLokaal. Ook kregen zij – na de eerste presentatieronde en vóór de start van de ‘keukentafelgesprekken’ voor het deelproject SamenWijs – een opkikker met zelfgemaakte tomatensoep en vers brood. Een symbolische, maar veelzeggende keuze, want ook goed eten is een vorm van zorg voor jezelf én voor elkaar. SamenWijs onderzoekt nieuwe samenwerkingsvormen tussen inwoners en zorgprofessionals, ook buiten de spreekkamer. “We moeten samen ontdekken wat werkt”, aldus Geurts. “Vierlingsbeek, Groeningen en Afferden zijn onze proeftuin voor verandering.”

Marijke Schoenmakers, coach VitaalLokaal in Afferden, ziet dagelijks hoe laagdrempeligheid het verschil maakt. “Soms beginnen mensen met een wandeling. Of een gesprek aan de keukentafel. Dat is prima. Het gaat erom dat iemand zelf bepaalt wat werkt.”

Privacy en vertrouwen zijn vanzelfsprekend binnen het project. De lijntjes met huisartsen, thuiszorg en andere zorgpartners zijn kort. Alles draait om verbinding en ondersteuning, dicht bij huis. Voor inwoners van Vierlingsbeek, Groeningen en Afferden is deelname gratis. Of het nu gaat om meer bewegen, gezonder eten, een steuntje in de rug of het vinden van nieuwe contacten, iedereen is welkom. “We hopen dat mensen de stap durven zetten”, zo besloot Ryanne Ermers. “Dat ze ontdekken dat vitaliteit niet zweverig of moeilijk is, maar iets dat je in kleine stapjes op je eigen manier kunt doen. Hopelijk durven veel inwoners die eerste stap te zetten, want we moeten het samen doen.”

Aanmelden voor een kennismakingsgesprek met een vitaliteitscoach kan via info@vitaallokaal.nu of 06-12025887.

Meer informatie over MooiMaasvallei: www.mooimaasvallei.nl/