‘Op weg naar een nieuw gezondheidslandschap in Mooi Maasvallei’

De Brabantse gedeputeerden Saskia Boelema (Water en Bodem, Gezondheid en Brede Welvaart) en Marc Oudenhoven (Agrarische ontwikkeling en Bestuurlijke samenwerking) brachten woensdagmiddag een werkbezoek aan Vierlingsbeek. Vitaliteitscentrum Brabant was de plek waar de uit Breda afkomstige Boelema en de in Vierlingsbeek woonachtige Oudenhoven ontvangen werden. 

Aanleiding voor dit bezoek is dat de provincie Brabant een initiatief ondersteund heeft, dat vanuit de dorpen Vierlingsbeek  en Afferden (aan beide zijden van de Maas gelegen; Vierlingsbeek in Brabant, Afferden in Limburg) ontstaan is en beoogt de gezonde leefomgeving van de bewoners te stimuleren en daarmee hun zorgbehoefte te verminderen. Het initiatief maakt onderdeel uit van een totaalplan (22 deelplannen) waarmee de regio Mooi Maasvallei inspeelt op de uitnodiging vanuit het Integraal Zorg Akkoord (IZA) om met vernieuwende initiatieven te komen die de zorgkosten in de toekomst kunnen doen beheersen.

Tijdens dit bezoek verzorgde  de werkgroep die dit initiatief begeleidt een toelichting op de achtergronden, ondernomen activiteiten, resultaten en verdere uitrol aan de twee gedeputeerden en een beperkt aantal genodigden (betrokkenen). Onder hen ook afvaardigingen van de dorpsraad, VIVA, WWF Nederland, gemeente Land van Cuijk, programmateam Maasheggen Unesco en de programmaleider van Mooi Maasvallei.

Wouter en Susan van Dongen ontvingen als eigenaren de genodigden in Vitaliteitscentrum Brabant. Hierbij werd duidelijk dat Vierlingsbeek een unieke plek is in de provincie Noord-Brabant. Direct aan het Maasheggengebied, als één van de pilotdorpen centraal in de zorgtransitie in de Noordelijke Maasvallei, hét dorp waar het concept Positieve Gezondheid een fysieke plek heeft gekregen en de enige start- en finishplaats in de provincie van een Pieterpadroute.

De volgende spreker was Hans Peter Jung, huisarts in Afferden en een belangrijke ambassadeur van het concept Positieve Gezondheid. Hij ging dieper in op het concept, de implementatie daarvan binnen de zorgtransitie en de onderlinge samenhang met de leefomgeving.

Huisarts Hans Peter Jung (links) en de gedeputeerden Saskia Boelema en Marc Oudenhoven. Foto: Bas Delhij

Vervolgens werden de schoenen gewisseld voor wandelschoenen en ging het gezelschap naar buiten om de directe leefomgeving te ervaren. Tijdens deze wandeling, door het dorp, over het Makkenpad, over de Molenbeek en door het Roekenbos was er een bijdrage van het Wereld Natuur Fonds (WNF) vanuit zijn perspectief. Verder werd de wandeling verrijkt door een tweetal praktijkopdrachten om de natuur als voorbeeld voor het dagelijks leven te zien. “Deze wandeling was bijzonder geschikt om informeel met elkaar in gesprek te gaan over wat eenieder bezig hield over het onderwerp”, meldt Wouter van Dongen. 

Een Positieve Gezondheid-wandeling door Vierlingsbeek: Foto: Bas Delhij.

Bij terugkomst was er een presentatie over de bedrijfsvoering van Vitaliteitscentrum Brabant. In deze bedrijfsvoering staat een holistische kijk op gezondheid centraal met het concept Positieve gezondheid als basis hiervoor. “Deze visie zorgt in combinatie met de geboden faciliteiten voor ontmoeting en verbinding en het vergroten van betrokkenheid van de bezoekers. Dit sluit aan bij de zorgtransitie die nodig is om de uitdagingen in de zorg het hoofd te kunnen bieden. Meer aandacht voor het gezond blijven, het beter omgaan met uitdagingen en het gebruik maken van elkaars kwaliteiten. Als afsluiting werd er kort teruggekeken op het bezoek en werden kansen, maar ook knelpunten besproken. Met dit werkbezoek is Vierlingsbeek nadrukkelijk onder de aandacht geweest bij de provincie Noord-Brabant en is er een vervolgstap gezet om te komen tot een verbeterde zorglandschap met een vitalere leefomgeving”, zo besluit Wouter van Dongen. 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Hieronder een publieksversie van het project ‘Op weg naar een nieuw gezondheidslandschap in Mooi Maasvallei’;

Mooi Maasvallei (gemeente Land van Cuijk in Noord-Oost Brabant en Bergen en Gennep in Noord-Limburg) is een kwetsbare regio. De bevolking krimpt en vergrijst. Noord-Limburg is zelfs de derde meest vergrijzende en zesde meest krimpende regio van Nederland. Inwoners van de regio hebben meer chronische aandoeningen dan gemiddeld in Nederland en het tekort aan zorgprofessionals in de regio zal stijgen tot boven de 12% in 2030, het grootste tekort van Nederland. Dit alles geeft enorme druk op de kwaliteit van de gezondheidszorg .

Tegelijkertijd wil de provincie Noord-Brabant er drie gezonde levensjaren bij voor iedere Brabander in 2030 en de provincie Limburg wil een trendbreuk realiseren in de ontwikkeling van de gezondheid en participatie van Limburgers. Dat kan alleen maar als we de focus verleggen van ziekte en zorg (ZZ) naar gezondheid en gedrag (GG) naar mens en maatschappij (MM) en naar landschap en leefomgeving (LL). De huidige gezondheidszorg richt zich nu op het repareren van een aandoening, maar vervult geen rol binnen het verbeteren van de gezondheid. Positieve Gezondheid kan hier het verschil maken. Hoe kan de kwetsbare regio Mooi Maasvallei hieraan bijdragen? Door, aan de ene kant, op weg te gaan naar een nieuw gezondheidslandschap in twee gemeenschappen van Mooi Maasvallei: Vierlingsbeek (NB) en Afferden (L), maar, aan de andere kant, ‘tijdens de verbouwing de winkel wel gewoon geopend te houden’. Hoe gaan we dat doen?

Samen met Radboudumc gaan we de beide gezondheidscentra van beide dorpen helpen. Helpen om aan de ene kant, ondanks krimp en vergrijzing, goede zorg te blijven bieden. Maar ook door tegelijkertijd, samen met inwoners en de zorg- en welzijnsprofessionals, ruimte te maken om te werken aan een betere en duurzame gezondheid van de gemeenschap. Zodat er op termijn minder zorg nodig is. Dit doen we door in beide dorpen een VitaalLokaal in te richten, waar inwoners advies krijgen hoe te werken aan hun gezondheid en ze ook te vragen wat ze daarvoor nodig hebben. In beide gemeenschappen willen we in twee jaar een groep van 400 inwoners mobiliseren die actief met hun gezondheid aan de slag gaan.

Tegelijkertijd ondersteunen we de gemeenschapsontwikkeling van de dorpen door de inzet van communitybuilders mogelijk te maken. Zij werken in opdracht van de gemeenschap. Zij kunnen ondersteunen in het inzichtelijk maken en verbinden van de kwaliteiten van inwoners, wat kan leiden tot voor de gemeenschap waardevolle initiatieven die ook van waarde kunnen voor de zorg. De potentie die de bijzondere leefomgeving van beide gemeenschappen (waaronder Unesco Maasheggen Man & Biosphere Reserve en Nationaal Park de Maasduinen) heeft zal daarbij continu aangedragen worden.

We gaan daarbij ook experimenteren met het aan inwoners teruggeven van bespaarde zorgkosten, die ingezet mogen worden voor de verbetering van de leefomgeving door slimme keuzes te maken over o.a. voedsel, luchtkwaliteit, beweging. Zo leren we hoe we het anders kunnen doen. Radboudumc ziet een prachtige kans om samen met Mooi Maasvallei te laten zien hoe een regio kan werken aan gezondheid van mens en leefomgeving, zoals aanbevolen door de Wereld Gezondheid Organisatie (Planetary Health). Een voorbeeld voor andere regio’s en de rest van de wereld. De provincie Brabant en het Wereld Natuur Fonds dragen financieel bij aan dit nieuwe gezondheidslandschap, evenals ZonMw en het ministerie van VWS (Integraal Zorg Akkoord).