‘Concept Positieve Gezondheid krijgt praktische vertaalslag in Vierlingsbeek’

De domeingroep Gezondheid en Zorg van het leefbaarheidsinitiatief VIVA Vierlingsbeek-Groeningen draagt in de persoon van Wouter van Dongen, mede-eigenaar van Vitaliteitscentrum Brabant en fysiotherapeut van beroep, zijn steentje bij aan het platform MooiMaasvallei. Daarin werken in de regio’s Noord-Limburg en het Land van Cuijk zorg- en welzijnspartijen samen om antwoorden te vinden op de grote maatschappelijke uitdaging dat er in 2030 twee keer zoveel zorgvraag is, maar dat er niet meer menskracht beschikbaar is. Onze redactie vroeg Wouter van Dongen om uitleg over dit dorpsgrenzen overschrijdende project. 

Ja, Wouter. Wat is er uniek aan MooiMaasvallei?
“MooiMaasvallei is een platform dat zowel gemeente-overstijgend, provincie-overstijgend als ook domein-overstijgend samenwerkt. De betrokken gemeenten zijn de gemeente Land van Cuijk, gemeente Gennep en gemeente Bergen. De betrokken provincies zijn de provincie Limburg en de provincie Noord-Brabant. Domein-overstijgende samenwerking betekent dat zowel de zorgprofessionals uit de eerste lijn (buiten het ziekenhuis), het ziekenhuis zelf, zorgverzekeraars als organisaties uit het sociale domein samenwerken. Een samenwerking die hoogstnoodzakelijk is om de nodige uitdagingen in de nabije toekomst het hoofd te kunnen bieden.”

Hoe ben jij hierbij betrokken geraakt? En waarom zet je je hiervoor in?
“In 2003 studeerde ik af als fysiotherapeut. In mijn loopbaan ben ik steeds meer op een holistische wijze naar gezondheidsproblemen gaan kijken. Dit betekent dat je niet alleen naar pijn, een blessure of afwijking kijkt, maar steeds meer naar het functioneren van de persoon in zijn geheel. Een persoon ook nog in interactie met zijn of haar omgeving. Het is dan de kunst om in die complexiteit te kijken waar je invloed op hebt om het zelf herstellend vermogen van het lichaam te optimaliseren. Een brede kijk op gezondheid dus, waarbij het mooie is dat diegene die het betreft zelf gestimuleerd wordt om naar oplossingen te zoeken, hierbij zie ik dagelijks verrassende resultaten. Vanuit deze visie op gezondheid maakte ik zo’n 10 jaar geleden kennis met het concept Positieve Gezondheid. Veel later bleek dat dit concept min of meer in deze regio ontstaan is en dat huisarts Hans Peter Jung uit Afferden een centrale rol heeft in de verdere ontwikkeling en implementatie van dit gedachtegoed. Op een landelijk symposium troffen we elkaar. En het praat nu eenmaal makkelijk met een gedeelde visie op gezondheid. We kwamen tot het inzicht dat we geografisch slechts 6 km van elkaar vandaan woonden. Tot dat moment was de Maas een natuurlijke barrière, maar vanaf dat moment zijn we de Maas juist gaan zien als natuurlijke verbinding. Dokter Jung is betrokken als een van de projectleiders van MooiMaasvallei en samen hebben we gewerkt aan een plan om van elkaar te kunnen leren en gezamenlijk te komen tot oplossingen voor de naderende problematieken met betrekking tot de gezondheidszorg.  Als geboren en getogen ‘Bêkse’ ben ik zelf sterk gemotiveerd om een bijdrage te leveren aan een fijne leefomgeving. Het is prachtig om te zien dat ik deze motivatie ook in toenemende mate om mij heen zie. Binnen ons team van fysio’s, fitnessinstructeurs, implementatiecoaches Positieve Gezondheid, vrijwilligers en ook bij onze huurders en bij de vele mensen die wij dagelijks mogen ontvangen.”

Waarom is Vierlingsbeek als een van de pilotdorpen uitgekozen?
“In 2022 openden wij de deuren van Vitaliteitscentrum Brabant; een plek waar het concept Positieve Gezondheid een fysieke vorm heeft gekregen. Vanuit het dorpsinitiatief VIVA is Positieve Gezondheid ook opgenomen in het dorpsontwikkelingsplan (DOP). Dit laat zien dat Vierlingsbeek een dorp is waar het concept Positieve Gezondheid een praktische vertaalslag heeft gekregen. Zoals eerder beschreven is er vanuit een gedeelde visie op gezondheid samen met dokter Hans Peter Jung gekeken naar welke bijdrage we specifiek vanuit de dorpskernen Vierlingsbeek en Afferden konden leveren aan het totaalproject MooiMaasvallei. Twee dorpskernen die op deze manier ook van elkaar kunnen leren, verbonden door de Maas.”

Wat is er uniek aan dit project?
“Het allermooiste aan dit project vind ik het volgende: er gaan financiële middelen beschikbaar komen zodat inwoners zelf inspraak gaan krijgen in wat zij belangrijk vinden in een gezondere leefomgeving. In combinatie met een betere samenwerking zoals eerder beschreven heeft dit als resultaat een vermindering van de zorgvraag en een toename van efficiëntie in het zorgaanbod. De grote sommen geld aan zorgkosten die hiermee bespaard gaan, worden vloeien voor een gedeelte weer terug naar de inwoners zodat dit een duurzaam geheel gaat vormen naar meer gezondheid!”

Zijn er al concrete resultaten geboekt?
“Er gebeurt heel veel op de achtergrond. Het totale project MooiMaasvallei is als eerste project landelijk door de eerste quick-scan van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) gekomen (infographic IZA: pdf) (website rijksoverheid: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/kwaliteit-van-de-zorg/integraal-zorgakkoord ). De verdere implementatie van het project kost veel tijd en energie. Daarbij kom je ook weerstanden tegen, maar een aanzienlijke groep mensen zet zich hier met volledige toewijding en volharding voor in. Op dorpsniveau gebeurt er ook al veel. Er zijn onder andere inwonersbijeenkomsten geweest, er hebben de nodige interviews plaatsgevonden er is in samenwerking met meerdere partijen een vitaliteitsmanifestatie georganiseerd. Er loopt een onderzoek om wandelingen in en rond het dorp te optimaliseren (dorpsommetjes), er komt een pilot Eetkamer waar biologisch eten, ontmoeten en verbinden op de voorgrond staan. Ontwikkelingen die niet alleen toe te schrijven zijn aan óf een IZA, óf dorpsinitiatief VIVA, óf Vitaliteitscentrum Brabant… ontwikkelingen die allen onderdeel zijn van een gezamenlijke beweging en vanuit een intrinsieke motivatie; dat is het mooie!”

Waarom is het nodig? Jij vreest een zorginfarct?
“Het is niet zozeer dat ik een zorginfarct vrees. Ik heb namelijk vertrouwen in de ontwikkelingen hier in de regio. Feit blijft echter wel dat de zorgvraag in 2030 verdubbeld zal zijn ten opzichte van de huidige zorgvraag. Bovendien zullen er relatief minder mensen in de zorg werkzaam zijn. Bij een toegenomen zorgvraag en een lager aanbod aan zorg voorzie ik dus wel een grote uitdaging en ontkomen we er niet aan om op een andere manier met gezondheid om te gaan. Een manier die al bewezen heeft de zorgvraag te kunnen verminderen. En wat daarbij wellicht nog belangrijker is: een manier die bijdraagt aan het ervaren van meer gezondheid, betrokkenheid en een zinvol bestaan voor de inwoners. Dus nee, ik vrees het zorginfarct niet, het komt er wel aan en ik hoop dat dit de urgentie met zich meebrengt om in beweging te komen, in letterlijke en figuurlijke zin!”

Focus op gezondheid en betrokkenheid dus?
“Voor de volle honderd procent. De huidige gezondheidszorg is eigenlijk meer ziektezorg dan gezondheidszorg; meer gericht op ziekte dan op gezondheid. En natuurlijk is deze ziektezorg ook belangrijk, maar daarnaast zou de focus wat mij betreft meer naar échte gezondheidszorg moeten komen te liggen. Het zou mooi zijn om de vragen te stellen:  Waar willen we naartoe? Hoe zorgen we beter voor onszelf? Hoe zorgen we beter voor elkaar? Hoe zorgen we beter voor onze leefomgeving?”

Wat is het laatste nieuws over MooiMaasvallei?
“Het laatste nieuws is dat er daadwerkelijk middelen beschikbaar komen voor MooiMaasvallei. MooiMaasvallei krijgt voor de periode tot 2028 64 miljoen euro voor het versterken en ondersteunen van de gezondheid van 130.000 inwoners!”

Jij droomt ervan dat Vierlingsbeek en Groeningen in 2035 tot de zes Blue Zones (gebieden op de wereld waar mensen op een gezonde manier oud worden) op onze aardbol behoren?
“Daar droom ik niet van… dat gaat gebeuren!”

Wil je nog iets kwijt?
“Ik heb al veel verteld volgens mij. Ik hoop op deze manier geïnteresseerde lezers meegenomen te hebben in de huidige ontwikkelingen. Zowel in de urgentie van de uitdagingen waar we voor staan, maar vooral in de unieke kans om hiermee aan de slag te gaan! Samen mogen we het doen!”

Wil je graag meedenken of heb je een goed idee? Of heb je geen idee maar wil je graag een steentje bijdragen aan het geheel? Voel je vrij om contact op te nemen met Ryanne (Ermers, red.) of Susan (van Dongen, red.) van Vitaliteitscentrum Brabant (info@vcbrabant.nl) of de kartrekkers van de VIVA werkgroep Gezondheid&Zorg Karin (Derks, red.) of Margriet (Verheijen, red.) via viva@vierlingsbeek-groeningen.nl

Meer informatie over MooiMaasvallei: https://www.mooimaasvallei.nl/