Bioboer Eric Lamers vervult droom met Erf De Schutkooi: ‘Mooiste plekje in Maasheggengebied’
VierlingsbeekHet is een zonnige donderdagochtend wanneer Eric Lamers over het erf van zijn boerderij aan de Veerweg in Vortum-Mullem loopt. In de verte glinstert de Maas. Eeuwenoude heggen verdelen het landschap in groene kamers. Dit is het Maasheggengebied, een lappendeken van meidoorn en sleedoorn, van grasland en uiterwaarden. “Het mooiste plekje in het Maasheggengebied”, zegt Lamers zonder aarzeling.
Al ruim twintig jaar runt hij een biologisch melkveebedrijf op de familieboerderij aan de Grotestraat in Vierlingbeek. Maar acht jaar geleden diende zich een kans aan die zijn werk een nieuwe richting gaf. Een boswachter tipte hem over een vrijkomende boerderij aan de Veerweg in Vortum-Mullem. De pacht liep af, de eigenaar ging met pensioen en de grond was eigendom van de protestantse kerk. Lamers regelde een koffieafspraak met de rentmeester. “En zo geschiedde”, vertelt hij nuchter.
Wat hij aantrof was weinig meer dan een lege stal. In een hoek lag een hond met haar jongen, er scharrelden wat schapen en kalfjes rond, op de zolder lag stro. Toch zag hij onmiddellijk de potentie. Er loopt een fietspad langs, het erf ligt midden in de uiterwaarden en wordt omringd door open landschap. Hier moest iets bijzonders ontstaan.
Dat werd Erf De Schutkooi: een combinatie van boerderij, koffiehuis en ontmoetingsplek. De verbouwing was ingrijpend. “Het was een flinke klus. Ik snap nog steeds niet dat we het voor elkaar hebben gekregen”, klinkt het met een lach. Inmiddels is het erf een laagdrempelige pleisterplaats voor wandelaars, fietsers en vogelaars. Op het terras zitten mensen met verrekijkers, turend naar roodborsten en kerkuilen, of simpelweg naar het heggenlandschap zelf. Binnenkort wordt een zelfbedieningsautomaat geplaatst voor koffie en thee, met huisgemaakte vlaai als lokmiddel.
Het landschap is de stille hoofdrolspeler. De Maasheggen gelden als het oudste cultuurlandschap van Nederland. Eeuwen geleden plantten boeren meidoorn- en sleedoornheggen om hun percelen af te bakenen en vee binnen te houden. Het systeem van gevlochten heggen leverde internationale erkenning op: het gebied kreeg de status van UNESCO-biosfeergebied. “Die heggen zijn levend erfgoed”, weet Lamers. “Ze zijn praktisch, maar ook cultuurgeschiedenis.”
Tegelijkertijd plaatst hij kanttekeningen bij het beheer. Volgens hem wordt het landschap gemaakt door de mensen die er wonen en werken. “Zoals Amsterdam van de Amsterdammers is, zo is dit gebied van de mensen hier. Ik zou graag zien dat overheden vaker met agrariërs om tafel gaan om te vragen: hoe kunnen we jullie helpen?” Hij pleit voor meer samenwerking en minder afstand tussen beleidsmakers en boeren.
Zijn eigen bedrijf probeert die verbinding concreet te maken. Eind 2024 ontvingen Eric en zijn vrouw Karin van de provincie Noord-Brabant een Agrifoodpluim voor hun pionierende aanpak, waarin landbouw, natuur en zorg samenkomen. Op Erf De Schutkooi wordt niet alleen koffie geschonken; er is ook ruimte voor kleinschalige dagbesteding en leer-werktrajecten voor mensen die (nog) niet kunnen deelnemen aan het reguliere arbeidsproces.
De deelnemers helpen mee op de boerderij, maaien de vlinderroute, knotten wilgen en onderhouden poelen. Ze ondersteunen bij werkzaamheden voor de horeca en de natuurhuisjes op het erf. De dagbesteding fungeert als verbindende factor: iedereen draagt bij, op een manier die past bij zijn of haar mogelijkheden. “Morgen komen er gasten logeren”, vertelt Lamers. “Bij hun beddengoed ligt een kaartje: ‘Deze was is voor u verzorgd door de deelnemers van de dagbesteding’. Dat soort verbindingen geven mij energie.”
De bijnaam ‘vlinderboer’ kreeg hij ooit van De Vlinderstichting, vanwege de biodiversiteit op zijn erf. Het past bij zijn manier van werken: extensieve begrazing, aandacht voor bodemleven en korte ketens. Zijn bedrijf telt tachtig melkkoeien die jaarlijks gemiddeld zevenduizend liter biologische melk produceren. Het voer verbouwt hij grotendeels zelf. De ruige stalmest vindt gretig aftrek bij collega’s in de regio vanwege de positieve invloed op de bodemstructuur.
Het boeren in het Maasheggengebied kent ook beperkingen. Grootschalige mechanisatie is hier vrijwel onmogelijk. “Je kunt hier niet met enorme machines over het land”, vervolgt de ondernemer “Als je even gas geeft, zit je alweer in de heg.” Hij wijst naar zijn koeien in de wei. “Die kunnen dat wél.” Het kleinschalige landschap dwingt tot maatwerk en geduld.
De financiële basis onder het bedrijf is breed. Naast melkproductie zijn er inkomsten uit de verhuur van tiny houses, de zorgboerderij, de horeca en uit het beheer van honderd hectare grond in opdracht van onder meer Staatsbosbeheer, Brabants Landschap en de provincie Noord-Brabant. Die combinatie van activiteiten zorgt voor zwarte cijfers, een van de twee adviezen die Lamers collega-boeren meegeeft. Het andere advies: zorg voor maatschappelijke acceptatie.
Op het erf staat ook de Vlinderkapel, gemetseld door zijn vader. In de kapel prijkt een beeld van Sint Brigida, beschermheilige van het vee. In de achterwand zijn nestgaten voor insecten aangebracht. Op de muur staat een tekst van Lamers: ‘Van warmte en liefde ontwaakt ieder’. Lachend: “Vlinders ontpoppen zich als ze warmte en liefde krijgen. Zo werkt het bij mensen ook.”
Zijn betrokkenheid reikt verder dan het eigen erf. Lamers is actief binnen ‘Bio in onze buurt’, een netwerk van biologische ondernemers in de gemeente Land van Cuijk dat burgers betrekt bij de herkomst van voedsel. Hij pleit voor een versnelling van de omslag naar een toekomstbestendig voedselsysteem. Minder dieren, meer boeren, met eerlijke prijzen en goede afzetmogelijkheden. “Boer en burger moeten elkaar weer kennen”, vindt hij. “Biologisch en gangbaar hoeven geen tegenpolen te zijn.”
Voor Lamers is het geen ideologische strijd, maar wat hij zelf ‘praktisch idealisme’ noemt. Landbouw, natuurbeheer, recreatie en zorg kunnen elkaar versterken, is zijn overtuiging. Het gaat om het koesteren van een landschap en het bouwen aan gemeenschap. “Een transitie is broodnodig. Maar die kan alleen slagen als iedereen in de keten verbonden wordt.”
Na een rondleiding van anderhalf uur kijkt hij op zijn horloge. De koeien wachten. Tussen heg en horizon bouwt hij verder aan zijn bedrijf. De Maas glinstert nog altijd in de verte. “Als biologische boer voel ik me hier als een vis in het water”, herhaalt hij. Op Erf De Schutkooi komen droom en daadkracht samen, geworteld in een landschap dat al eeuwenlang mensen en natuur met elkaar verbindt.
